دیابت در بارداری

در دوران بارداری در بدن مادری که قبلا دیابت نداشته است، ممکن است دیابتی به نام دیابت بارداری (حاملگی) پیش بیاید. از آنجایی که دیابت در اکثر موارد علامت خاصی ندارد، لازم است که در همه خانم‌ها در طول دوران بارداری، وضعیت دیابت در آنها از طریق آزمایش ارزیابی شود. دیابت بارداری به صورت درجات متغیر عدم تحمل کربوهیدارات که اولین بار در دوران حاملگی آغاز یا شناسایی شده تعریف می شود‌. مهمترین عارضه آن وزن بیش از حد و یا مرگ جنین در صورت عدم کنترل مطلوب سطح قند خون می باشد.

چه میزان قند خون نشانه دیابت در حاملگی است؟

خانم‌های باردار باید در اولین ویزیت بارداری، از نظر قند خون، بررسی شوند. این آزمایش، آزمایش قند خون ناشتا است مگر در شرایط خاص. اگر قند خون ناشتا یا FBS کمتر از 92 باشد، نشان می‌دهد که در این مرحله، خانم به دیابت مبتلا نیست. اما اگر میزان آن بیشتر از 126 باشد، نشان می‌دهد که این خانم دیابت قبل از بارداری داشته است اما به هر دلیل متوجه آن نشده‌است.خانم هایی که قند خون ناشتای آنها بین ۹۲ تا ۱۲۶ می‌باشد جز گروه پره دیابت (پیش دیابت) هستند و جهت بررسی بیشتر دو هفته بعد از انجام آزمایش اولیه، باید آزمایشات تکمیلی را انجام دهند.

برای خانم‌هایی که قند خون ناشتای آن ها زیر 92 است بین هفته 24 تا 28 بارداری، تست تحمل گلوکز انجام می‌شود. این تست  ممکن است دو یا سه مرحله باشد و طبق نتیجه آن پزشک برای خانم حامله تصمیم گیری می‌کند.

این مقاله توسط فاطمه الله دادی، کارشناس ارشد مامایی بررسی و تایید شده است.

دیابت بارداری

متاسفانه در کشور ما دیابت شیوع بالایی دارد. به همین دلیل توصیه می‌شود که خانم‌هایی که قصد بارداری دارند، پیش از اقدام به بارداری از نظر دیابت کنترل شوند.

چه کسانی بیشتر در خطر دیابت بارداری هستند؟

عوامل زیر خطر ابتلا به بیماری قند در دوران حاملگی را افزایش می‌دهد:

  • ابتلای یکی از اعضای نزدیک خانواده به دیابت (پدر، مادر، خواهر، برادر)
  • تخمدان پلی کیستیک یا تنبلی تخمدان
  • چاقی و وزن بالا
  • بیماری‌های زمینه ای و بیماری‌هایی مانند فشار خون، لوپوس، بیماری‌های کلیه
  • مصرف داروهای خاص مانند کورتون ها، پردنیزولون
  • سابقه سقط مکرر
  • ابتلا به دیابت بارداری در بارداری قبلی
  • از دست دادن جنین در بارداری قبلی
  • داشتن نوزاد با وزن خیلی بالا در حاملگی قبلی
  • استفاده از روش های کمک باروری
  • فشارخون بالا
  • اضافه‌وزن قبل از بارداری
  • بارداری چندقلو
  • دیابت بارداری پیشین
  • سقط جنین یا مرده‌زایی بدون دلیل
  • مصرف استروئیدهایی مانند گلوکوکورتیکوئیدها
  • ابتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)، آکانتوز نیگریکانس (نوعی شرایط پوستی است که مشخصه آن تغییر رنگ تیره و مخملی در چین‌های بدن است) یا سایر شرایط مرتبط با مقاومت به انسولین.
  • تعلق به برخی از تبارها و قومیت‌ها (به‌طور مثال داشتن نژاد آفریقایی، بومی آمریکا، آسیایی، جزیره‌نشین اقیانوس آرام و اسپانیایی‌تبار یا بومی هاوایی بودن)

دکتر فاطمه نیک پور در مقاله زیر به‌طور مفصل درباره تخمدان پلی کیستیک توضیح داده است، مطالعه آن را به شما توصیه می کنیم: تنبلی تخمدان چیست؟

ارتباط دیابت و سن بالا در بارداری

از آنجایی که با بالا رفتن سن، احتمال ابتلا به بیماری‌های زمینه ای یا افزایش وزن بیشتر می‌شود، در سن بالا این عوامل می‌تواند ریسک ابتلا به دیابت در دوران حاملگی را افزایش دهد اما بالا بودن سن، بدون افزایش وزن یا بیماری خاص، به خودی خود  ریسک را بالا نمی برد.

آزمایش تحمل گلوکز

خانم‌های بارداری که در ابتدای بارداری قند خون ناشتای آنها کمتر از 92 بود، در هفته 24 تا 28 بارداری باید غربالگری دیابت را انجام دهند. معمولا پزشک آزمایش پودر قند 75 یا 100 گرم تجویز می‌کند. در آزمایشگاه، ابتدا قند خون ناشتا چک شده و سپس این پودر قند محلول شده، توسط خانم باردار مصرف می‌شود.

در خانم‌هایی که پودر گلوکز 75 گرم مصرف کرده‌اند در بازه های زمانی 1 و 2 ساعت دوباره تست قند خون انجام می‌شود و خانم‌هایی که گلوکز 100 گرم مصرف کرده‌اند، در بازه‌های 1، 2 و 3 ساعت، مجددا قند خون آن ها آزمایش می‌شود.

اگر آزمایش پودر قند 75 گرم مشکل داشته باشد، آزمایش تکمیلی دیگری توسط متخصص درخواست می‌شود…

این آزمایش مشخص می‌کند که مادر به دیابت بارداری مبتلا ‌شده‌است یا خیر. در صورت بالا بودن نتیجه آزمایش تحمل گلوکز، آزمایش قند خون ناشتا و دو ساعت بعد از غذا انجام می‌شود تا ادامه روند درمان مشخص شود.

دکتر زنان آنلاین

در طول دوران بارداری خود، در هر ساعتی از شبانه روز می‌توانید در مدافون، به پزشک متخصص زنان و زایمان دسترسی داشته باشید

برو به لیست متخصصان زنان آنلاین مدافون

آزمایش قند خون بعد از دو ساعت

در این آزمایش قند خون ناشتا و سپس دو ساعت بعد از صبحانه، ناهار یا شام اندازه گیری می‌شود که سنجیده شود که آیا بعد از خوردن غذا میزان قند خون، بالا می رود یا خیر. این آزمایش می‌تواند در آزمایشگاه یا توسط دستگاه گلوکومتر درخانه انجام شود.

علائم دیابت دوران حاملگی

دیابت بارداری معمولا علامت خاص ندارد. در اغلب موارد بر اساس جواب آزمایش ، وجود دیابت مشخص می‌گردد. در حالت های پیشرفته خستگی، پرنوشی، پراداری در مادران باردار دیده می‌شود.

در مواردی زیاد بودن بیش از حد مایع آمنیوتیک دور جنین یا وزن‌گیری بیش از حد او می‌تواند نشان دهنده وجود دیابت باشد.

پرنوشی از علائم شایع بارداری نیست اما تکرر ادرار در سه ماهه اول و سه ماهه سوم بارداری در بسیاری از خانم‌ها وجود دارد و لزوما نشان دهنده وجود دیابت نیست. اما با این حال اگر دچار این علائم هستید حتما با پزشک متخصص زنان و زایمان، این موضوع را در میان بگذارید:

  • تشنگی غیر معمول
  • ادرار پیاپی و مکرر
  • خستگی و بی‌حالی
  • حالت تهوع
  • قارچ‌های واژینال، مثانه و عفونت ‌های پوستی
  • تاری دید

پیشنهاد مطالعه | میزان مجاز مصرف کافئین در بارداری چه میزان است؟

عوارض دیابت بارداری

خطرات دیابت در بارداری هم برای مادر و هم برای جنین وجود دارد. از خطرات  دیابت بارداری می‌توان به این موارد اشاره کرد:

ماکروزومی جنین

قند از طریق جفت وارد بدن جنین می‌شود و می‌تواند باعث رشد بیش از حد او در رحم مادر (ماکروزومی) شود. در این حالت جنین دچار پرادراری می‌شود و میزان آب دور او افزایش و ریسک زایمان زودرس بیشتر می‌شود. وارد شدن قند زیاد به بدن جنین، خطر مرگ در رحم را افزایش می‌دهد. رشد بیش از حد جنین در رحم مادر، سختی زایمان و خطرات آن را افزایش می‌دهد.

افزایش بیش از حد وزن مادر

با افزایش بیش از حد وزن مادر، خطر فشار خون یا مسمومیت بارداری وجود دارد. فشار خون و مسمومیت بارداری خطراتی مانند زایمان زودرس، خونریزی، کنده شدن جفت و… را به همراه دارد.

زیاد شدن مایع آمنیوتیک دور جنین

زیاد شدن این مایع، خطر زایمان زودرس را افزایش می‌دهد.

در مقاله زیر، به تعداد زیادی از سوالات کاربران در خصوص بارداری پاسخ داده ایم. مطالعه آن را به شما توصیه می کنیم: سوالات پزشکی بارداری

درمان دیابت بارداری

تقریبا 70 درصد خانم‌های بارداری که در دوران حاملگی به دیابت مبتلا می‌شوند، از طریق رعایت رژیم غذایی مناسب، فعالیت بدنی (15 تا 30 دقیقه در روز) قندشان کنترل می‌شود.

دیابت بارداری

برای خانم‌هایی که به دیابت بارداری مبتلا هستند و با رژیم غذایی میزان قند خون ناشتا به زیر 95 و دو ساعت بعد از غذا به زیر 120 نرسد از دارو استفاده می‌شود.

در خانم‌های بارداری که قندهای خیلی بالا دارند، یا با رژیم غذایی قند آنها کنترل نمی‌شود، یا با رعایت رژیم غذایی وزن خودشان کم می‌شود، حتما باید از درمان دارویی استفاده کنند.

در درمان دارویی دیابت بارداری، بهترین دارو، انسولین است. انسولین بر خلاف قند خون، از جفت رد نمی‌شود و داروی بسیار مفیدی است. بعد از زایمان هم اگر وزن مادر کم شود، نیازی به استفاده از انسولین نخواهد بود.

همان‌طور که گفته شد توصیه اول ما برای دیابت بارداری انسولین است.اما اگر خانمی نمی‌تواند انسولین استفاده کند، از داروی متفورمین به صورت کمکی استفاده می‌شود. این دارو هم می‌تواند قند خون را کنترل کند.

درمان غیردارویی دیابت بارداری

برای درمان و کنترل دیابت در دوران بارداری، نکات زیر را رعایت فرمایید:

رعایت رژیم و برنامه غذایی

با متخصص تغذیه و یا پزشکِ دیابت خود مشورت کنید تا برنامه غذایی درست و سالمی را برای شما و جنین تان پیشنهاد کند. داشتن یک برنامه غذایی صحیح می‌تواند قند خون شما را در حد نرمال کنترل کند. این برنامه غذایی به شما کمک می‌کند که چه موقع و به چه میزان مواد غذایی را در هر وعده مصرف کنید. انتخاب زمان و مقدار بسیار مهم است، بنابراین برای کنترل قند خون به شما توصیه می‌شود که

  • مصرف شیرینی جات را محدود کنید
  • میزان غذای خود در سه وعده اصلی را کم کرده و یک تا سه میان وعده غذایی در روز را در برنامه تان بگنجانید.
  • فیبرهای غذایی مانند میوه ,سبزیجات , حبوبات , غلات و نان را به وعده‌های غذایی تان اضافه کنید.

ورزش و تحرک

در میان ‌‌ورزش‌ها، شنا و پیاده‌روی به کنترل قند خون شما کمک شایانی می‌کند. با پزشک خود تماس بگیرید و از او بخواهید که بهترین نوع ورزشی را که برایتان مناسب است به شما معرفی کند. چنانچه در حال حاضر ورزش می‌کنید، بپرسید چه ورزش‌های دیگری را نیز می‌توانید انجام دهید.

تحت نظر پزشک بودن

چنانچه در دوران بارداری خود به دیابت مبتلا شدید، بایستی همواره تحت نظر پزشک خود باشید تا مشکلی برای شما و جنینتان پیش نیاید.

به دلیل افزایش خطر مرگ جنین در ۴ تا ۶ هفته آخر بارداری توصیه به کنترل روزانه حرکات جنین و انجام NST(تست ارزیابی سلامت جنین)هفته ای دو مرتبه سونوگرافی ارزیابی رشد جنین با نظر پزشکتان می‌شود. همچنین از هفته ی ۲۸ بارداری کنترل فشارخون به صورت هفتگی انجام شود.

سوالات پزشکی (پرسش و پاسخ) دیابت بارداری

خانم دکتر من قصد دارم که برای سومین بار باردار شوم اما آزمایش قند خون ناشتای من 93 است. بچه‌های قبلی من در وزن 3 کیلو و خرده ای به دنیا آمده اند. آیا خطر دیابت وجود  دارد؟

با توجه به اینکه قند خون ناشتای شما زیاد بالا نیست و وزن بچه‌های قبلی هم بالا نبوده، توصیه می‌شود که آزمایش قند خون ناشتا را تکرار کنید. اگر باز هم بالای 92 بود، یک بار آزمایش قند خون ناشتا و سپس 2 ساعت بعد از غذا باید تست شود. بنابراین حتما یک بار دیگر آزمایش قند خون را به صورت ناشتا تکرار کنید.

من در هفته 37 بارداری هستم و شب ها دچار خارش ساق پا و لای انگشتان می‌شوم. آزمایش دیابت بارداری انجام داده ام و نتیجه منفی بوده. آیا می‌تواند نشانه بیماری قند باشد؟

خارش نشاندهنده دیابت در بارداری نیست اما می‌تواند از علائم مشکلات کبد در بارداری باشد. حتما به پزشک مراجعه کنید و آزمایشات کبدی را انجام دهید.

من دیابت بارداری دارم و دکتر برای من متفورمین تجویز کرده. آیا این دارو خطرناک نیست؟

توصیه اول ما در درمان دیابت، انسولین است اما اگر به هر دلیل امکان استفاده از آن نیست، متفورمین هم داروی خوبی است. حتما از آن استفاده کنید. این دارو عارضه ای برای شما ندارد اما سونوگرافی های منظم برای وضعیت سلامت جنین باید مرتبا انجام شود.

آیا کسانی که دچار دیابت می‌شوند باید نان و برنج را از رژیم غذایی خود حذف کنند؟

خیر، افراد دیابتی مانند سایر افراد باید 50 درصد انرژی مورد نیاز خود را از کربوهیدرات ها تامین کنند. این افراد باید مصرف نان و برنج را مدیریت کنند و نه حذف. برای مثال باید از نان و غلات سبوس دار استفاده کرده و مصرف نان بدون سبوس و فرآوری شده را کنار بگذارند. فرد مبتلا به دیابت باید هر دو تا سه ساعت یک بار باید یک وعده غذا مصرف کند. حتما فیبرهای غذایی باید در لیست غذاهای وی باشد. افراد دیابتی باید مصرف قند ساده را کاهش دهند.

من 3 هفته است که زایمان کرده‌ام. در دوران بارداری دیابت نداشتم اما به دلیل پره اکلامپسی داروهای فشار خون و دیورتیک استفاده می‌کردم. داروهای فشار خون را 10 روز است که قطع کرده‌ام. اما قند خون ناشتایم با دستگاه گلوکومتر تا 122 بالا می‌رود. شرایط روحی بدی دارم. ممکن است به علت آن باشد؟

دکتر مریم نمکچیمان فوق تخصص غدد: برای تایید دیابت نیاز به تست آزمایشگاهی قند خون داریم. قند خون زیر 100 نرمال است. بین 100 تا 125 پیش دیابت و بالاتر از آن دیابت است. با توجه به اینکه سابقه تنبلی تخمدان هم ندارید، برایتان آزمایش قند خون ناشتا را ثبت کردم. شرایط روحی بد در کسی که دیابت دارد می‌تواند باعث بالا رفتن قند بشود اما در کسی که دیابت ندارد خیر.

اگر شما هم در زمینه دیابت در بارداری تجربه ای دارید، خوشحال می شویم در بخش نظرات، دیدگاه خود را ثبت کنید.

به این مطلب چه امتیازی می دهید؟

متوسط امتیاز: 4.2 / 5. تعداد امتیازدهندگان: 591

هنوز کسی امتیازی ثبت نکرده است

این مقاله توسط تیم تحریریه مدافون تهیه شده است. مقالات این وب سایت پس از تهیه توسط پزشکان و روانشناسان بررسی و تایید می شود. با این حال به یاد داشته باشید که این مقالات صرفا جهت آگاهی و افزایش معلومات شما تهیه شده است.برای درمان حتما به توصیه و تجویز پزشک یا روانشناس خود عمل کنید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *