پوکی استخوان چیست؟ علائم، علل و راه های تشخیص آن

پوکی استخوان یا استئوپروز به معنی کم شدن تراکم استخوان، کاهش قدرت استخوان و در نهایت شکننده شدن استخوان می باشد. این بیماری معمولا به تدریج پیشرفت می کند و عموما تا قبل از شکستگی استخوان، هیچ علائمی از خود بروز نمی دهد.

پوکی استخوان چیست؟

بافت استخوان از چه قسمت هایی ساخته می شود؟

بافت استخوان از دو قسمت تشکیل شده است.

  1.  داربست های سه بعدی به نام ماتریکس که از شبکه های پروتئین مانند ساخته می شوند.
  2. رسوب های کلسیمی که بر روی این داربست های پروتئینی در قالب مولکول هایی به نام هیدروکسی آپاتیت که از سلول های مهم تشکیل دهنده بافت استخوان است، قرار می گیرند.

پوکی استخوان چگونه شکل می گیرد؟

استخوان یک بافت زنده است و رگ خونی و سلول های زنده در آن وجود دارد. در طول عمر، بافت استخوانی بدن مرتبا توسط سلول های خورنده استئوکلاست جذب شده و در همان حال استخوان های جدید توسط سلول های به نام استئوپلاست تشکیل می شوند و جایگزین استخوان های از دست رفته بدن می شوند. در سنین کودکی و نوجوانی ساخته شدن استخوان بیش از جذب شدن استخوان است. ولی در سنین بالاتر بیش از استخوان سازی، عمل جذب صورت می گیرد. یعنی سلول های استئوکلاست فعالیت بیشتری نسبت به سلول های استئوپلاست دارند.

هنگام بروز استئوپروز ، بدن از ساخت استخوان دست نمی کشد ولی از مقدار تولید آن کاسته می شود.  بیشترین میزان تراکم استخوان در سنین 20 سالگی می باشد و پس از آن میزان تراکم استخوان رفته رفته کاهش می یابد.

در استئوپروز تخلخل ها و خلل و فرج موجود روی استخوان به نسبت استخوان های کورتیکال افزایش می یابد و در نتیجه قسمت کورتیکالی استخوانی نازک تر شده و این روند افزایش پیدا می کند تا حدی که منجر به شکستگی گردد.

علائم پوکی استخوان

  • احساس درد
  • تغییر شکل استخوان
  • شکستن راحت استخوان
  • کاهش قد به مرور زمان
  • قامت خمیده

شما می توانید در اپلیکیشن مدافون در هر ساعتی از شبانه روز با پزشک آنلاین ارتوپد مشاوره تلفنی و یا مشاوره آنلاین داشته باشید.

احتمال بروز شکستگی در کدام استخوان ها بیشتر است؟

جالب است بدانید که استئوپروز ممکن است در هر یک از استخوان های بدن به وجود بیاید. اما احتمال بروز شکستگی ناشی از کاهش تراکم استخوانی در برخی استخوان ها مانند: ستون فقرات، لگن، مچ دست، مچ پا و دنده ها نسبت به سایر قسمت های بدن بیشتر است.

چه هورمون هایی در استخوان سازی موثر هستند؟

هورمون های زنانه استروژن، هورمون های مردانه تستوسترون و هورمون های پاراتیروئید در استخوان سازی بسیار موثر هستند. زمینه های ژنتیکی و تفاوت های فردی نیز در میزان تولید و قدرت استخوان تاثیرگذار هستند.

احتمال بروز پوکی استخوان در چه کسانی بیشتر است؟

  • پوکی استخوان در بیش از نیمی از افراد بالای 50 سال وجود دارد.
  • نیمی از زنان در طول عمر خود دچار شکستگی ناشی از پوکی استخوان می شوند.
  • از هر دو خانم در سن بالای 65 سال یکی دچار شکستگی ناشی از پوکی استخوان است.
  • در آقایان این نسبت 1 به 5  است.

عوارض پوکی استخوان

در واقع مهم ترین عارضه پوکی استخوان، شکستگی استخوان ها می باشد. یکی از سخت ترین و خطرناک ترین شکستگی ها، شکستگی لگن است. چرا که بسیاری از افراد پس از شکستگی لگن زمین گیر شده و دیگر قادر به انجام دادن کارهای شخصی خود نمی باشند

عوامل ایجاد پوکی استخوان

  • پیری و افزایش سن
  • سابقه ژننتیکی
  • افراد لاغر
  • افراد سفید پوست
  • تغذیه نامناسب(کاهش دریافت کلسیم و ویتامین دی)
  • عدم قرارگیری در نور آفتاب
  • عادت غذایی نامناسب
  • سیگار کشیدن
  • مصرف الکل
  • مصرف برخی داروها مثل: کورتون و هپارین و  داروهای شیمی درمانی

بیماری هایی مانند:

  • سوء جذب سلیاک
  • سطح پایین تستوسترون در مردان
  • قطع عادت ماهانه در زنان
  • یائسگی
  • رماتیسم مفصلی
  • بیماری پوستی مثل لوپوس
  • کم کاری تیروئید
  • نارسایی مزمن کلیه
  • سرطان سینه در زنان
  • سرطان پروستات در مردان
  • بی اشتهایی عصبی

بیشتر بدانید درباره: سوالات رایج درباره پوکی استخوان

روش های تشخیص پوکی استخوان

عموما پوکی استخوان به کمک یک رادیوگرافی ساده قابل تشخیص است. البته دقت نمایید وقتی استئوپروز در رادیوگرافی قابل تشخیص است که حداقل 30 درصد از تراکم استخوان از دست رفته باشد. اما به طور کلی می توان گفت که رادیوگرافی ساده ابزار دقیقی برای سنجش تراکم استخوان نیست.

بهترین و دقیق ترین راه Dual-energy X-ray  DXA یا همان سنجش تراکم استخوان است.

در این روش که انجام آن 5 الی 15 دقیقه طول می کشد، بیمار در معرض دزهای پایینی از اشعه های X قرار می گیرد و میزان تراکم استخوان در نواحی مانند: ستون فقرات و ناحیه لگن مورد بررسی قرار می گیرد. یک آزمایش سنجش تراکم استخوان می‌تواند پیش از بروز شکستگی، پوکی استخوان را تشخیص داده و شکستگی‌های آتی را پیش‌بینی کند.

بیشتر بدانید درباره: راه های پیشگیری و درمان پوکی استخوان

چه کسانی باید تست تراکم استخوان بدهند؟

  • تمامی بانوان یائسه زیر سن 65 سال
  • تماام زنان بالاتر از 65 سال
  • تمام مردان بالای 70 سال
  • زنان یائسه ای که دچار شکستگی شده اند.
  • مردان 50 سال به بالا که عوامل مستعد کننده پوکی استخوان دارند.
  • زنانیکه دارای عوامل مستعد کننده پوکی استخوان هستند.(دچار شکستگی های مکرر شده اند و یا سابقه خانوادگی دارند.)

اگر شما هم مستعد پوکی استخوان هستید، می توانید در اپلیکیشن مدافون ثبت نام نموده و با دکترآنلاین ارتوپد مدافون مشاوره پزشکی داشته باشید.

راه های درمان پوکی استخوان

درمان زود هنگام پوکی استخوان بسیار مهم است. هر چه بیمار برنامه درمانی را زودتر شروع کند نتایج بهتری به دست خواهد آمد. در درمان پوکی استخوان بر کاهش سرعت یا توقف از دست رفتن مواد معدنی، افزایش تراکم استخوان، پیشگیری از شکستگی استخوان‌ها، و کنترل درد ناشی از این بیماری تمرکز می‌شود. در ادامه چند راه حل جهت درمان را به شما معرفی خواهیم کرد.

  • دارو درمانی
  • هورمون درمانی
  • انجام ورزش و حرکات اصلاحی
  • مغناطیس درمانی (مگنت تراپی یا مگنتیک تراپی)
  • رعایت رژیم غذایی

شما اینجا هستید:

به این مطلب چه امتیازی می دهید؟

متوسط امتیاز: 4.3 / 5. تعداد امتیازدهندگان: 8563

هنوز کسی امتیازی ثبت نکرده است

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.